Wzmocnienie pozycji UKW
jako znaczącego ośrodka naukowego
w zakresie nauk humanistycznych

Od 18 maja do 16 sierpnia 2025 r. dr Wojciech Wachowski z Wydziału Językoznawstwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy był na wyjeździe naukowym w Stanach Zjednoczonych, obejmującym dwa staże badawcze: na Tulane University w Nowym Orleanie oraz na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley.

Pierwszy staż dr Wachowski realizował na Tulane University w Nowym Orleanie, w ramach współpracy z tamtejszymi Wydziałami Psychologii i Językoznawstwa. Uczestniczył tam w interdyscyplinarnym projekcie badawczym z pogranicza językoznawstwa kognitywnego i psychologii, prowadzonym pod kierunkiem prof. Janet B. Ruscher. Efektem tej współpracy jest m.in. wspólny artykuł autorstwa dr. Wachowskiego, prof. Ruscher oraz dr. Ciro Porcaro (Università La Sapienza w Rzymie) pt. Lesser Human Metaphors in Political Narratives: The Slippery Slope of Dehumanization. Podczas pobytu w Nowym Orleanie dr Wachowski nawiązał również współpracę z prof. Judith Maxwell, specjalistką w zakresie języków majańskich, m.in. języka Kaqchikel.

Po zakończeniu stażu w Nowym Orleanie dr Wachowski kontynuował badania na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Jego prace koncentrowały się tam na semantyce kognitywnej, w szczególności na metaforycznych reprezentacjach śmierci i umierania oraz na roli metafory i metonimii w kształtowaniu dyskursu dehumanizującego. W ramach stażu dr Wachowski prowadził konsultacje z pracownikami Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, m.in. prof. Line Mikkelsen i prof. Eve Sweetser, a także uczestniczył w seminariach i spotkaniach naukowych ze studentami, współtworząc projekt dotyczący konceptualizacji śmierci i umierania w językach farsi i marathi.
Rezultatem wyjazdu jest artykuł naukowy, będący obecnie w recenzji, pt. Death is Sleep in a Multi-Level Metaphor Network: A Cross-Linguistic Study.

Bezpośrednio po zakończeniu stażu, w dniach 7–10 sierpnia 2025 r., dr Wojciech Wachowski uczestniczył w konferencji RaAM-17 (Researching and Applying Metaphor), która odbyła się na Lawrence Technological University w Southfield (Michigan, USA). Było to pierwsze w historii spotkanie RaAM zorganizowane w Ameryce Północnej.
RaAM (The Association for Researching and Applying Metaphor) to międzynarodowe, interdyscyplinarne stowarzyszenie naukowców zajmujących się badaniem metafor i ich zastosowaniem. Konferencje RaAM gromadzą badaczy z dziedzin takich jak językoznawstwo, psychologia, filozofia czy kognitywistyka. Podczas konferencji dr Wachowski wygłosił referat pt. A Devil in Disguise – Thoughts about Dehumanizing Metaphors in Online Communication poświęcony analizie metafor odczłowieczających w dyskursie internetowym.

Cały pobyt badawczy i udział w konferencji zostały zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu z programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości. 

W dniu 8 lipca studentka II roku studiów magisterskich na kierunku lingwistyka stosowana angielsko-niemiecka, Antonina Ostaszewska, brała zdalny udział w Międzynarodowej Konferencji „International Conference on Translation, Interpreting and Intercultural Studies at the Age of AI” organizowanej przez Uniwersytet Śląski w Katowicach. Pani Ostaszewska wygłosiła na niej referat pt. Modern Technology and its Great Impact on Translations, w którym przedstawiła narzędzia pracy tłumacza, omówiła historię wciąż rozwijającej się technologii tłumaczeniowej oraz zaprezentowała wnioski i perspektywy badawcze. Najważniejszą konkluzją wynikającą z analizy jest konstatacja, że sztuczna inteligencja i tłumaczenie maszynowe nie są w stanie zastąpić człowieka, szczególnie w wypadku przekładu idiomów. Udział w konferencji został sfinansowany z środków Ministerstwa Nauki w ramach programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości.

27 maja 2025 r. na Wydziale Literaturoznawstwa UKW odbyło się seminarium naukowe Emigracyjna literatura dokumentu osobistego z perspektywy edytora, zorganizowane przez Katedrę Literatury Polskiej i Rosyjskiej.

W sesji wzięli udział badacze z krajowych i zagranicznych ośrodków naukowych: dr hab. Beata Dorosz, prof. Instytutu Badań Literackich PAN w Warszawie (referat: Przygody edytora podróżującego (po archiwach emigracji)), dr Artur Truszkowski z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II (Przygotowanie i realizacja grantu edytorskiego NPRH), dr Michał Ceglarek z Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina – Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie (Między „polskim Londynem” a paryską „Kulturą”. Witolda Małcużyńskiego związki z Janem Lechoniem (perspektywa edytora)), mgr Wojciech Klas z Biblioteki Polskiej POSK i Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie (Rękopis dziennika Jana Lechonia w zbiorach Biblioteki Polskiej POSK w Londynie) oraz dr Jakub Osiński z UKW („Dziennik” i dziennik Jana Lechonia. Wstępne wnioski z kontrolnej lektury autografu).

Celem spotkani była wymiana dotychczasowych doświadczeń edytorskich prelegentów oraz zaplanowanie wspólnych działań naukowych w przyszłości.

Po obradach uczestnicy seminarium wzięli udział w spacerze po Bydgoszczy z przewodnikiem.

Dofinansowano ze środków Ministra Nauki w ramach Programu „Regionalna inicjatywa doskonałości”.

fot. Wojciech Klas, Jakub Osiński

Z przyjemnością informujemy, że nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego ukazał się Nowy słownik gwary miejskiej bydgoszczan (2025). W związku z premierą publikacji w poniedziałek, 16 czerwca 2025 r., o godz. 9.00 w Auli ABC Biblioteki UKW przy ul. Ogińskiego 16 odbędzie się spotkanie autorskie promujące słownik.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Studenckie Koło Lingwistyki Kulturowej w ramach programu Regionalna inicjatywa doskonałości. Spotkanie poprowadzi autor słownika, prof. dr hab. Andrzej S. Dyszak.

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych językiem i kulturą regionu do udziału w tym wydarzeniu.

Andrzej Dyszak
Profesor nauk humanistycznych, językoznawca, profesor w Katedrze Językoznawstwa Synchronicznego, Diachronicznego i Kulturowego. Prywatnie bydgoszczanin z urodzenia i z sentymentu do grodu nad Brdą, autor licznych publikacji związanych z językiem i kulturą regionu, m.in. pierwszego (małego) słownika gwary bydgoskiej wydanego w 2008.

W 2023 roku ukazał się Nowy słownik gwary miejskiej bydgoszczan. Właśnie pojawiło się jego drugie wydanie poprawione i uzupełnione. To prawdziwa skarbnica słów, wyrażeń i zwrotów, których korzenie sięgają trzytomowej powieści Most Królowej Jadwigi Jerzego Sulimy-Kamińskiego. Niezwykłość tego dzieła polega na tym, że słownictwo zostało czerpane nie tylko z dzieł Sulimy-Kamińskiego, ale także z opowiadań i powieści innych bydgoskich autorów, takich jak Tadeusz Nowakowski czy Wiesław Rogowski. Bogactwo gwary bydgoskiej zostało zgromadzone dzięki współpracy z zainteresowanymi nią osobami, włączając w to internautów, którzy przyczynili się do uzupełnienia słownika o unikalne wyrazy i zwroty.

Zapraszamy wszystkich miłośników języka, kultury i historii na niezapomnianą podróż po słownictwie bydgoskiej gwary! Podczas spotkania będzie możliwość zakupu słownika w promocyjnej cenie 40 zł.